Opowieść o lotniczych przewozach cargo rozpoczyna się w 1903 roku od paru niepoprawnych pasjonatów, którzy zdecydowali się urzeczywistnić odwieczne marzenie człowieka o lataniu. W tamtym roku nastąpił pierwszy udany lot Flyera I a po nim gwałtowny, niczym nieskrępowany rozwój lotnictwa. Początkowo samoloty były jedynie źródłem emocji i rozrywki. Jednak już w 1911 roku rozpoczęto, choć na niewielką skalę, przewozy skromnych ładunków poczty. Dopiero podczas I wojny światowej zaczęto powoli odkrywać ukryte możliwości tych maszyn. Prawdziwy impuls w rozwoju lotnictwa przyniosły wydarzenia II wojny światowej. Zbombardowane drogi i szlaki kolejowe oraz zniszczone mosty i tunele całkowicie sparaliżowały transport lądowy. Nie lepsza sytuacja panowała na morzu, gdzie na każdym kroku czaiły się wilcze stada U-Botów. To armia jako pierwsza dostrzegła strategiczne zalety transportu lotniczego. Tylko samoloty były w stanie bezpiecznie i szybko dostarczyć zaopatrzenie i ludzi w dowolne miejsce na świecie.
W czasach II wojny światowej wydawało się, że samolot już na dobre zadomowił się w gronie środków transportu. Jednak historia lotnictwa potoczyła się inaczej. Po zakończeniu działań wojennych armia oddała prym instytucjom rządowym i prywatnym przedsiębiorstwom. Nagle transport lotniczy okazał się drogi i nieekonomiczny. Samoloty nadal służył do przewozu poczty i niewielkich ładunków. Jednak skala wykorzystania przestrzeni powietrznej była nieporównywalnie mniejsza. Nastąpił gwałtowny rozwój komunikacji drogowej, kolejowej i morskiej. Transport lotniczy znalazł się w impasie. Wysoka cena przewozów lotniczych cargo skutecznie odstraszała firmy od masowego użytkowania samolotów. Menedżerowie woleli wybrać tradycyjne środki transportu, gdyż koszt ich użytkowania był znacznie tańszy. W tamtych czasach logistyka była pojęciem abstrakcyjnym. Rachunek kosztów dominował nad logiką prowadzenia biznesu. Musiało upłynąć jeszcze wiele lat zanim w świadomości menedżerów pojawiła się koncepcja optymalizacji łańcucha dostaw.
Dziś powtórnie odkrywamy zalety transportu lotniczego
Menedżerowie lat 50’ i 60’ nie potrafili wyrwać się z tradycyjnego podejścia prowadzenia biznesu. Transport lotniczy postrzegali wyłącznie przez pryzmat kosztów. Nie potrafili zrozumieć, że racjonalizacja kosztów transportu jest jedynie elementem logistyki.
Dziś coraz więcej firm przekonuje się do usług transportu lotniczego. Dzieje się tak z wielu powodów, których pozytywne efekty uzasadniają wysoką cenę usług przewoźników lotniczych. Kluczowym elementem niezbędnym do zrozumienia zalet air cargo jest pojęcie zamrożenia kapitału.
Badania wśród amerykańskich firm dowodzą, że koszty rocznego utrzymywania zapasów stanowią przeciętnie 25% ich wartości. Firma utrzymująca pełne magazyny nie tylko ponosi koszty związane z przechowywaniem i zabezpieczeniem materiałów, podzespołów i własnych produktów. Zapasy w każdej firmie oznaczają przede wszystkim zamrożenie środków pieniężnych, czyli alternatywny koszt kapitału. Z tego względu, aby zracjonalizować działalność operacyjną, firma powinna dążyć do ograniczenia zapasów do minimum. Transport lotniczy okazuje się w tym bardzo pomocny, gdyż zapewnia szybkość, terminowość i bezpieczeństwo.
Szybkość
W wielu dziedzinach szybkość okazuje się kluczowym elementem sukcesu. Możemy zaobserwować to w transplantologii, gdzie każda sekunda decyduje o powodzeniu operacji. Inne obszary, w których prędkość transportu odgrywa kluczową rolę to m.in. sport (np. bolidy F1 muszą szybko dotrzeć na miejsce zawodów), elementy newralgicznej infrastruktury (np. wymiana części elektrowni) i tradycyjnie poczta. Transport lotniczy jest niekwestionowanym liderem w szybkości dostaw na średnich i dalekich odcinkach.
Terminowość
W obecnych czasach, nawet w najbardziej rozwiniętych państwach, drogowe szlaki komunikacyjne ulegają stałemu oblężeniu. Korki, objazdy, modernizacje dróg czy zakazy wjazdu samochodów ciężarowych coraz bardziej utrudniają przewoźnikom drogowym dotrzymywanie terminów. Z tego powodu odległość od lotniska stanowi punkt krytyczny przy lokalizacji nowych centrów logistycznych. Coraz więcej przedsiębiorstw, w trosce o kluczowych klientów, decyduje się na przewóz ładunków samolotami, gdyż tylko one są w stanie terminowo dostarczać ładunki.
Bezpieczeństwo
Pomimo głośnych katastrof lotniczych, samoloty od dawna pozostają najbezpieczniejszym środkiem transportu. Dzieje się tak dzięki wysokim rygorom technicznym oraz skrupulatnym kontrolom Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Najmniejsze uchybienia w bezpieczeństwie oznaczają dla przewoźnika lotniczego odebranie koncesji i likwidację biznesu. |
Menedżerowie od dawna mieli świadomość zalet transportu lotniczego. Jednak przez długi czas nie potrafili ocenić rzeczywistych kosztów utraconych możliwości, które wynikają z utrzymywania zapasów. Okazuje się, że samoloty mogą być z powodzeniem wykorzystywane nie tylko do przewozu ładunków wartościowych ale również do transportu tańszych produktów. Księgowa wartość produktu nie obejmuje bowiem wszystkich elementów związanych z ekonomiką prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty transportu lotniczego powinny zostać odniesione do całkowitych kosztów utraconych możliwości.
Decyzja o wykorzystaniu transportu lotniczego wymaga szczegółowej analizy wielu czynników. W szczególności powinna zostać przeprowadzona:
- analiza ofert transportu złożona przez przewoźników drogowych, morskich i lotniczych,
- analiza ryzyka utraty kluczowych klientów na skutek niedotrzymania terminu lub uszkodzenia ładunku,
- analiza kosztów ubezpieczenia przewożonego ładunku oraz analiza pozostałych kosztów związanych z transportem (dokumenty, środki obrotowe zamrożone na czas transportu, etc.),
- analiza korzyści finansowych zmniejszenia zapasów, uwzględniająca alternatywny koszt kapitału.
Uwzględniając jedynie koszty transportu, wybór transportu lotniczego staje się racjonalny zaledwie dla 3% przewożonych towarów (wg wartości towarów). Jednak po przeprowadzeniu pełnej analizy opłacalności, transport lotniczy okazuje się bardziej racjonalny aż dla 15% towarów. Dane pochodzą z badania przeprowadzonego przez University of Minnesota wśród amerykańskich przedsiębiorstw.
Chociaż w Stanach Zjednoczonych pasażerskie przewozy lotnicze od dawna cieszą się ogromną popularnością, europejczycy, aby przyjemnie i szybko podróżować, czekali na ofertę tanich linii lotniczych. Podobna rewolucja odbywa się także w umysłach europejskich menedżerów, którzy dopiero teraz zaczynają dostrzegać olbrzymie przewagi konkurencyjne transportu lotniczego oraz zalety strategii zbliżonych do just-in-time.
Damian Atroszczak
